Tiyatronun tarihi Dionysus’un bağ bozumu şenliklerinde yapılan dinsel törenlere dayanmaktadır. İlk tiyatro şenliği ise M.Ö. 534 de Atina’da yapılmıştır. Böylece tiyatro’nun tarihini Antik Yunan’a Anadolu’da başlaması da Efes, Side, Antalya gibi bölgelere bağdaştırabiliriz, yani Eski Çağ’da gelişmiş Antik kentlerdir. Zaten günümüzde de geçmişten kalmış bir çok örnekleri yaşamaktadır. Efes Antik Tiyatrosu, Bodrum Antik Tiyatrosu gibi…

Tiyatro sanatı Antik Yunan’da altın çağını yaşadı. Acı çekme ve ölüm gibi acıklı konuları işleyen ve mutsuz bir sonla biten “trajedi” ile yaşamın gülünç yanlarını ortaya koyan “komedi” türlerini Yunanlılar ortaya çıkardı. Klasik tiyatro olarak bilinen Eski Yunan oyunları, tıpkı daha yeni sayılan yazarların bir yüzyıl öncesine kadar yazdıkları oyunlar gibi koşuk biçiminde yazılıyordu fakat bugün yazılan oyunların hemen hemen tümü ise düz yazıyla kaleme alınmıştır.

Bir tiyatro eserinde; konu, kişiler, çevre, zaman, üslup, amaç gibi altı unsur vardır. Tiyatroda sosyal hayatın ve insan karakterlerinin tahlil ve eleştirileri yapılır. En önemli unsurlardan biri dildir. Dilin fazla ağır olmaması, konuşma diline benzemesi istenir, böylece ince fikirlerin ve esprilerin seyirci tarafından kolayca kavranması sağlanmış olur. Fakat bunun yanında bazı oyun yazarları belli bir tarz ve mesaj gereği bu unsurları göz ardı edebilir veya değiştirebilirler. Tarzı değiştirilmiş, farklı konuları kapsayan ve insanlara farklı yansıyan tiyatro oyunlarını da çeşitlendirme gereği duyulmuştur. Bunların ilk örneklerini Yunanlılar ortaya çıkarmıştır ve günümüze kadar da hem tiyatro hem de tiyatro çeşitleri gelişerek gelmiştir ve gelişmeye devam etmektedir.

Tiyatro’nun çeşitleri

Sahne üzerinde ve bir seyirci topluluğu önünde, sanatçılar tarafından,hareketli olarak canlandırılacak nitelikte yazılmış olan yazılara tiyatro yapıtı ya da piyes denir.

Tiyatro eserleri müziksiz (trajedi, komedi, dram) ve müzikli (opera, operet, müzikal, bale, revü, skeç) olmak üzere iki grupta toplanır.

Trajedi

Kişilere korku, heyecan ve acındırma telkinleriyle ders vermek amacı güden en eski tiyatro çeşididir. Nazım halinde yazılması ve değişmez kaidelere bağlı olması sebebiyle öbür tiyatro çeşitlerinden kolayca ayrılır.

Trajediler genellikle beş perdelik oyunlardır. Eski Yunan’da,çok oynanan bu eserler 3 ve ya 6 perdelik de olabilirdi. O zamanki tiyatrolarda dekor bulunmaz, ancak sahnenin bir köşesinde bir koro yer alırdı. Bu korolar oyunda olayları sebep ve sonuçlarını anlatmakla görevliydiler. Genelde tiyatronun oyuncuları ise üst tabakadan seçilir ve alt tabakaya da oyunlarda rastlanmazdı.

Trajedilerde kadere, ahlak, töre ve geleneklere üstün bir değer verilmiştir. Trajedinin amacının, “insanı acılarının ifade edilerek seyircilerin ruhunda korku ve merhamet uyandırılması” olduğu kabul edilmektedir.

Klasik trajedi üç birlik kuram’a dayalıdır. Aristoteles’e göre üç birlik kuram kusursuz bir trajedi de bulunması gerekir. Bu kuram uyulması gereken kurallar;

Shakspeare ve çağdaşlarının uymayı reddettiği oyunlarını farklı ülkelere ve yıllara yayan, sadece "olayda birlik" kuralına uymuşlar ve üç birlik kuralına karşılık "fikirde birlik" kuralını benimsemişlerdir.

Dram

Trajediyle komediyi bir araya getiren oyun çeşididir. Dram, düzyazı ve şiirsel halde yazılabildiği gibi üç perdeden beş perdeye kadar olabilir. Üç birlik kuralını tamamen reddeder. İnsani temalardan çok toplumcu ve milli konuları işler. Konular da çok çeşitli olabilir. En kanlı ve çirkin, ya da gerçekçi olayları seyirciye göstermekten çekinmez.

Dram eserlerinde gerçekleri göstermek amaçlıdır.

Opera

Bütün sözler,hareketlerin ve jestlerin müzikle bestelenmiş ve orkestra şefinin idaresine verilmiş dram ve trajedilerdir. Trajedilerde bir tek kelime müziksiz söylenmez. Opera; müzik, kilise ve paganizm (Eski Yunan Putperestliği)den çıkmıştır. Ağır bir hüzün havası vardır. Olaylar genelde acıklı ve duygusaldır. Çok gösterişli dekor ve giysiler (kostüm) içinde sunulur.

Pantomim

Düşünce ve duyguları müzik veya türlü eşyalar eşliğinde bazen dansla, bazen de gövde ve yüz hareketleriyle yansıtmayı amaçlayan oyun, sözsüz oyun türüdür. Yüz mimikleri, el, kol ve beden hareketleri kullanılarak tema anlatılmaya çalışılır. Pantomim (mim), evrensel bir tiyatro dili sayılır.

Trajikomedi

Hem acı, hem gülünç olayların anlatıldığı tiyatrolardır. Olaylar gülünç ama olay kahramanları acınacak hâlde verilir.

Tuluat:

Tiyatro türlerinden biri. Sanatçılar, oynadıkları eserin konusuna bağlıdırlar; ama oyundaki sözleri içlerinden geldiği gibi söyleyerek, doğaçlama yaparlar. Yazılı esere uymak mecburiyetleri yoktur. Perdeli orta oyunu da denir.

Komedi

Seyirciyi güldüren oyunlardır, bu oyunlar oldukça renkli ve eğlenceli geçerler. İlk örnekleri Antik Yunan’da verilmiştir. Komedi kelimesi de bir Yunanca “komos” kelimesinden gelir. Anlamı kutlama, eğlenti demektir. Bir problem üzerine kurulu olabilirler fakat oyunun sonu eğlenceli ve mutlu biter.

Melodram

Müzik eşliğinde duyguların yoğun biçimde verildiği bir dram türüdür. Genellikle entrikalar, komplolar ve kötü karakterin bulunduğu bir oyun sergilense de sonu mutlu bir galibiyet, zaferle biter. Karakterler ise tekrar tekrar sahne almış, bilinmiş asil kahraman, acı çeken kadın kahraman ve soğuk kanlı kötüdürler. Günümüzde bu tip tiyatro oyunlarını daha çok televizyon dizileri ve sinema filmlerinde izlemekteyiz.